“Met inhoud een breed publiek aanspreken.”

Tussen markt en bibliotheek

Dit stuk ontstond uit een gesprek tussen vader en zoon, beiden aan de vooravond van een nieuwe fase: de zoon rondt zijn studie af, de vader ziet de pensioenleeftijd in zicht komen. Een natuurlijk moment om terug te kijken. Aan het woord is de vader.

Als historicus weet ik dat terugkijken altijd subjectief is. De neiging ontstaat om logica achteraf toe te voegen. Tegelijkertijd weten we ook dat gebeurtenissen elkaar beïnvloeden en dus wel degelijk verbonden kunnen zijn. Terugkijkend op mijn loopbaan herken ik een aantal patronen waarvan ik mij onderweg nauwelijks bewust was.

Zo schakel ik graag tussen verschillende werelden. Ik ben iemand die graag iets in gang zet, maar tegelijkertijd ook een denker is. Als tiener stond ik met plezier op de markt om spulletjes te verkopen, terwijl ik ’s avonds in mijn eentje in de bibliotheek verdwaalde in verhalen. Die twee werelden heb ik nooit los van elkaar gezien en dat is ook de combinatie die ik meeneem in mijn werk: inhoudelijke nieuwsgierigheid én de behoefte om iets van waarde voor elkaar te krijgen.

Militaire vorming en historische wortels

Vlak voor mijn studie Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam vervulde ik mijn diensttijd. Dat waren twee ervaringen die een stevige basis hebben gelegd voor mijn loopbaan. De geschiedenisstudie leerde mij context zien en verbanden leggen. De militaire ervaring als jonge officier leerde mij structureren, beslissen en verantwoordelijkheid nemen, ook als de situatie niet volledig helder was. Inmiddels ben ik nog steeds reservist, nu in de rang van luitenant-kolonel.

Mijn afstudeeronderzoek richtte zich op de Nederlandse militaire aanwezigheid in Nederlands-Indië na de Tweede Wereldoorlog, een onderwerp dat voor mij nooit alleen academisch is geweest. Mijn vader en oom dienden er beiden als militair. Die persoonlijke verbinding heeft mijn betrokkenheid bij deze geschiedenis blijvend bepaald.

Vijftien jaar lang was ik vicevoorzitter van de Nationale Herdenking 15 augustus 1945 bij het Indisch Monument in Den Haag. Wat lange tijd een belangrijke bijeenkomst was voor de direct betrokken achterban, groeide uit tot een nationale herdenking voor alle Nederlanders. Trots ben ik op de introductie van de Melati als nationaal symbool van verbondenheid met Indië en op Jong1508, de jongerenbeweging die de herdenking nieuwe energie geeft.

Van commercie naar cultuur

De eerste tien jaar na mijn studie werkte ik in de commerciële dienstverlening. Daar leerde ik resultaatgericht werken en voor mijn doelen te vechten. Het was een harde en leerzame periode. Maar ondanks de successen voelde het in toenemende mate leeg. Het ging per slot van rekening vooral om geld. Ik besloot een draai te maken en mijn zakelijke ervaring in te zetten voor cultuur.

Bijna twintig jaar werkte ik in de museale wereld. Twaalf jaar daarvan was ik als (plaatsvervangend) directeur onderdeel van een ingrijpende museale transitie: van Museum Volkenkunde in Leiden naar het Nationaal Museum van Wereldculturen, nu het Wereldmuseum, waarin de vier grote volkenkundige musea samenkwamen.

Toen ik in coronatijd algemeen directeur werd van de Koninklijke Defensiemusea, kwamen voor mij veel lijnen samen: mijn liefde voor militaire geschiedenis, mijn ervaring met complexe museumprocessen en mijn ‘can do’ mentaliteit. Met een nieuwe visie hebben we de musea snel weer in beweging gekregen en nieuwe programma’s maakten het museum relevant voor een breder publiek.

Missie als kompas

Het werk als bestuurder bij organisaties in een overgangsfase vereist lenigheid. Soms lukt het om snel een nieuwe koers in te slaan, een andere keer is een drassige omweg onvermijdelijk. Het is nooit tevergeefs. Wat ik daarbij voor ogen houd, is de missie. Verandering of groei zijn voor mij geen doel op zich, de missie wel.

Momenteel ben ik directeur-bestuurder bij KunstenHuis Idea, een culturele fusieorganisatie van bibliotheken, theaters en kunstencentra in Zeist, Soest, De Bilt en Bunnik. Onze vestigingen zijn culturele huiskamers en podia tegelijk, plekken van inspiratie waar je mag zijn. En dat doen elk jaar vele duizenden mensen, een ware dwarsdoorsnede van de samenleving.

‘Wat haal je jezelf elke keer op je hals’, zei mijn zoon. Blijkbaar houd ik van uitdagingen, met het risico dat niet alles lukt. Maar ook die ervaring neem ik mee naar een volgende missie. Eigenlijk ben ik nog steeds die combinatie van boekennerd en verkoper die ik als jongen al was. Inhoudsgedreven, maar met de behoefte om daarmee iets bijzonders voor elkaar te krijgen bij een breed publiek.